Formaty i opcje zapisu plików

Standardowo Paint.Net pozwala na zapis plików do wymienionych niżej formatów.

• .png (domyślny) »
• .pdn (domyślny dla grafiki wielowarstwowej) »
• .jpeg »; .gif »; .bmp »; .tiff »; .tga »; .dds »

Dodatkowo wiele innych formatów jest obsługiwanych za pomocą rozszerzeń (wtyczek).

PNG

PNG jest dla Paint.Net-a domyślną formą zapisu plików nie dzielonych na warstwy.

Ten nowoczesny format, będący w jakimś sensie następcą GIF-a, pozwala na:

• maksymalnie wierne odwzorowanie kolorów wraz ze stopniami przeźroczystości (obu tych cech brakuje GIF-owi),
• swobodną redukcję głębi kolorów tam gdzie jest to konieczne lub możliwe (gdy np. grafika "sama z siebie" nie wykorzystuje pełnej ich palety),
• w wielu wypadkach bardzo efektywną bezstratną kompresję - zmniejszenie wielkości pliku bez utraty jego jakości.

Dla poprawienia (i tak niezłego) stopnia bezstratnej kompresji plików PNG gorąco polecam jedno z rozszerzeń Paint.Net-a, graficzną nakładkę na program OptiPNG ». Szczególnie w przypadku plików przeznaczonych do zamieszczenia na stronach WWW, jest ono niezastąpione.

Prawidłowo zapisane grafiki PNG są niemal zawsze mniejsze niż analogiczne grafiki GIF i zawsze lepszej jakości niż grafiki JPEG.

Należy jednak pamiętać, iż PNG nie bardzo nadaje się do zapisu zdjęć, wtedy gdy zależy nam na ich ograniczonej wielkości. Format ten generuje bowiem pliki o najwyższej jakości ale (niestety) znacznej wielkości, z tego powodu JPEG bywa (mimo swoich wad) nadal niezastąpiony.

Dostęp do ustawień zapisywanych plików png uzyskamy na formatce, która wyświetli się nam po uruchomieniu polecenia „Zapisz jako...” i wybraniu png jako oczekiwanego formatu.

Paint.Net (standardowo) umożliwia zapis plików PNG w postaci: „32” (czyli 16,7 miliona kolorów z przeźroczystością), „24” (16,7 miliona kolorów) i „8” bitowej (256 kolorów). Im mniejsza głębia kolorów to mniejsza wielkość plików ale także ograniczenia w ich jakości.

Wybór głębi kolorów możemy powierzyć Paint.Net-owi, odznaczając opcję „Auto-detect”, który automatycznie dopasuje najlepszą, jego zdaniem, wartość, lub dokonać go samemu.

Wybierając tryb 24 bit tracimy przeźroczystość (jeśli jest elementem grafiki).

Zmniejszenie głębia kolorów do 8 bitów prowadzi do spadku jakości, bogatszych w kolory, grafik. Uaktywnią się wówczas (jak na przykładowej formatce) suwaki wyboru poziomu ditheringu („Dithering level”) oraz progu przeźroczystości („Transparency threshold”).

Dithering

Metoda symulowania większej głębi kolorów za pomocą mieszanki punktów barwnych dostępnych z palety barw o mniejszej głębi, w naszym wypadku 8 bitowej.
Cytując artykuł z Wikipedii - metoda ta „pozwala nie tylko na uzyskanie "dodatkowych" kolorów, ale przede wszystkim powoduje złudzenie bardziej płynnego przejścia od jednego koloru do drugiego (szczególnie dla mniejszej ilości kolorów).”

Poniższe przykłady najlepiej zilustrują efekty stosowania ditheringu.

Grafika po lewej jest zapisana w pełnej 24 bitowej gamie kolorów (31,6 KB); środkowa została zapisana w ośmiobitowej gamie ale z maksymalnym ditheringiem - poziom 8 (7,56 KB); natomiast grafika z prawej strony została zapisana także w ośmiobitowej gamie ale już bez ditheringu - poziom 0 (4,62 KB).
Jak widać dithering, kosztem nieznacznego zwiększenia wielkości pliku, pozwala do pewnego stopnia oszukać odbiorcę udając grafikę o wyższej gamie kolorów.

Próg przeźroczystości

Redukcja grafiki zawierającej pełną gamę kolorów wraz z pełnym stopniowaniem przeźroczystości do grafiki ośmiobitowej sprawia, iż zamiast 256 stopniami przeźroczystości dysponujemy jedynie całkowita przeźroczystość lub jej całkowitym brakiem.

Musimy więc zadeklarować (ustawiając suwakiem odpowiedni próg przeźroczystości) od jakiego stopnia przeźroczystości oryginalnej nowa grafika zostanie zapisana jako całkowicie przeźroczysta.

Grafika trzydziestodwubitowa ze stopniowaniem (gradientem) przeźroczystości.

Ta sama grafika zapisywana jako ośmiobitowa z progiem przeźroczystości ustawionym na poziomie 180. Ta jej część, której stopień przeźroczystości, była niższy niż 180 pozostanie całkowicie przeźroczysta.

I wreszcie owa grafika zapisywana jako ośmiobitowa z progiem przeźroczystości ustawionym na 0 - będzie w całości nieprzeźroczysta.

Pełne wykorzystanie możliwości formatu PNG w sieci www jest utrudnione przez przestarzałą ale wciąż jeszcze obecną w sieci (kilka procent użytkowników) przeglądarkę - Internet Explorer 6
Wersja ta nie potrafi poprawnie obsłużyć palety przeźroczystości PNG.
Tylko w wypadku gdy poszczególne piksele są albo w pełni przeźroczyste albo całkowicie pozbawione przeźroczystości (analogicznie jak w plikach GIF) IE 6 ma szanse wyświetlić PNG poprawnie. Nie daje sobie jednak rady z paletą przeźroczystości (nie tylko pełną 256 bitową ale także każdą większą niż zerojedynkowa).
IE w wersjach 7 i 8 nie ma już z przeźroczystością PNG żadnego problemu.

PDN

Jest to własny format programu Paint.Net do zapisu grafiki wielowarstwowych. Grafiki z wieloma warstwami nie będziemy mogli zapisać w żadnym innym formacie. Nie są dostępne żadne opcje zapisów pdn.
W przypadku gdy grafikę zawierającą warstwy zapiszemy w innym formacie np. png nastąpi jej „spłaszczenia” - warstwy zostaną złączone w jedną.
W trakcie zapisu informuje nas o tym stosowny komunikat.

Rozbudowany system historii Paint.Net-a pozwala wycofać owo „spłaszczenie” nawet po zapisaniu pliku w formacie, który nie obsługuje warstw. (Pod warunkiem, że nie zamkniemy pliku - od tego momentu jego historia stanie się niedostępna.)

Paint.Net jest jedynym programem obsługującym pliki PDN.

JPEG

To powszechnie używany format, szczególnie przydatny (wręcz niezastąpiony) przy zapisie zdjęć czy też wszelkich grafik gdzie występują liczne płynne przejścia pomiędzy różnymi kolorami.
Zastosowanie jpeg pozwala znacznie ograniczyć rozmiary takich plików dzięki mechanizmom stratnej kompresji, której stopień możemy w Paint.Necie zdefiniować przed zapisem. W trakcie zmiany ustawień kompresji na bieżąco widoczny będzie podgląd jakości obrazu oraz wielkości pliku.

Przy poziomie kompresji od 100 do 80 (nawet 75) zniekształcenia zdjęć będą w praktyce niezauważalne.

Użycie jpeg do obrazów innych niż fotografia nierzadko bywa jednak błędem rujnującym jakość a nie poprawiającym wielkości pliku.
Im mniej drobnych szczegółów, a więcej jednolitych kolorystycznie płaszczyzn i ostrych krawędzi, tym gorsze efekty uzyskamy używając formatu jpeg. Mogą się wówczas pojawić zniekształcenia jednolitych kolorystycznie obszarów, rozmycia i zniekształcenia krawędzi. Może się też okazać, że porządnie skompresowany png będzie znacznie mniejszy od analogicznego pliku jpeg.

Słabości jpeg ujawniają się także w przypadku długotrwałej, wielokrotnej edycji pliku, jej efektem będzie kumulowanie się drobnych, będących efektem stratnej kompresji, przekłamań obrazu.

BMP

W zasadzie nie ma dobrych powodów by zapisywać grafiki/zdjęcia w tym formacie. Zapisane pliki są bardzo duże (w praktyce bez wewnętrznej kompresji) i bez możliwości stosowania przeźroczystości (kanału alfa).
Jeśli więc nie musimy się dostosowywać do wymagań jakichś bardzo egzotycznych programów to format BMP możemy sobie spokojnie darować.
Zamiast niego lepiej użyć PNG » (ew. TIFF »).

Plik BMP można zapisywać w maksymalnie 24 bitowej gamie kolorów (16,7 miliona kolorów). Jak widać powyżej, Paint.Net pozwala także na zapis ze zredukowaną ilością kolorów - 256 (8 bit).
W wypadku gdy oryginalna grafika była bogatsza w kolory, musimy odpowiednio ustawić poziom ditheringu („Dithering level”) », opisany przy okazji formatu PNG.

Jeśli pozostawimy opcję „Auto-detect” Paint.Net dobierze wyżej wymienione parametry samodzielnie.

GIF

Podobnie jak w przypadku formatu BMP nie ma już specjalnie uzasadnienia dla używania tego formatu, (jedyną niszą funkcjonalną w której Gif-y zachowują swoją użyteczność jest możliwość tworzenia w nich animacji). We wszystkich innych sytuacjach swoją wyższość (większa paleta kolorów, większa elastyczność, bezstratna kompresja, 256 a nie 1 bitowa przeźroczystość) wykaże format PNG ».

Ze względu na ubogą paletę 256-ciu kolorów GIF zupełnie nie nadaje się do zapisu zdjęć.
W edycji grafiki cyfrowej poważną niedogodnością jest szczątkowy tryb przeźroczystości.

Gdy jednak zechcemy (np. dla zachowania kompatybilności z jakimś archaicznym lub egzotycznym oprogramowaniem) zapisać plik w formacie GIF, będziemy mogli dopasować widoczne niżej ustawienia.

Poziomu ditheringu („Dithering level”) » oraz próg przeźroczystości („Transparency threshold”) » działają tak samo jak przy zapisie ośmiobitowych plików PNG, dlatego odsyłam do odpowiednich akapitów.

TIFF

Tiff (ew. tif) to powszechnie używany format do profesjonalnych i amatorskich zastosowań z wielu dziedzin np. przy profesjonalnym składzie publikacji.
Pozwala m.in. na zapis pełnej gamy kolorów wraz ze stopniami przeźroczystości, bez kompresji lub z kompresją bezstratną.
Występuje w bardzo wielu odmianach (czy raczej pozwala na zapis wielu różnych informacji dodatkowych), nie wszystkie z nich zostaną odczytane przez Paint.Net-a (np. nie potrafi on otworzyć plików tiff zawierających informacje o geolokalizacji rysunku).

Paint.Net nie udostępnia żadnych opcji konfiguracyjnych związanych z zapisem plików do formatu TIFF.

TGA

TGA jest formatem grafiki rastrowej używanym przede wszystkim w grach.
Umożliwia zapisanie kolorów w pełnej 24 bitowej palecie + 8 bitów przeźroczystości.

DDS

DDS jest formatem grafiki rastrowej opracowanym przez Microsoft, używany głównie w grach.